اختصاص وضع تعیینی و تعینی به اجزا دون شرائط

در وضع الفاظ برای صحیح و اعم بین صحیحی‌ها و اعمی‌ها اختلاف است. دستۀ اول معتقدند الفاظ برای صحیح وضع شده‌اند و استعمال آنها در فاسد مجاز است و دستۀ دوم معتقدند برای اعم از صحیح و فاسد وضع شده‌اند؛ لذا استعمالشان در فاسد به نحو حقیقت است. این نوشتار درصدد ارائۀ تفصیلی است که عرف نه تنها ابایی از پذیرش آن ندارد، بلکه موافق طبع اولی او نیز هست. تفصیلی که ارائه می شود در حقیقت جمع بین دو تفصیل است که التزام به هریک از آنها به تنهایی نیز بعدی ندارد.[1] تفصیل اول: الفاظ به وضع تخصیصی(تعیینی) برای صحیح...

ادامه مطلب...

عدم لزوم اتحاد جهت احتیاط در اقتدای محتاط به محتاط

در بحث نماز جماعت بین فقها اتفاقی است که مأموم نمی تواند در نماز منجز خود، به نماز احتیاطی امام اقتدا کند؛ زیرا شاید امام مأمور‌به واقعی نبوده است و مأموم به کسی اقتدا کرده است که مأمور به نماز نبوده است. اما آیا مأموم در نماز احتیاطی خود می تواند به نماز احتیاطی امام اقتدا کند یا خیر؟[1] مرحوم سید در این فرض فرموده است که: «يشكل اقتداء المحتاط بالمحتاط إلا إذا كان احتياطهما من جهة واحدة‌»[2] و قریب به اتفاق محشین عروه این تفصیل را از ایشان پذیرفته‌اند که اگر جهت احتیاط مأموم و امام یکی باشد...

ادامه مطلب...

استثنائاتی از وجوب قرائت سوره در نماز واجب

بین فقها مشهور است که در نمازهای واجب، واجب است بعد از حمد یک سورۀ کامل قرائت شود. اما در عین حال برخی از فقها نظر دیگری در این باب دارند. در ادامه به تفصیل این موضوع و استثنائات از آن پرداخته می‌شود[1]: وجوب یا استحباب قرائت سوره همانطور که اشاره شد، وجوب قرائت سوره در نمازهای واجب، در فقه شیعه، بسیار مشهور است. حتی صاحب مفتاح الکرامة، اجماع در این بحث را از فقهایی چون سید مرتضی، شیخ طوسی، ابن زهرۀ حلبی و ابن برّاج نقل نموده است.[2] این اجماعات[3]، به نوعی منبع قول به وجوب هستند؛ اما دلیل...

بررسی جواز نیابت حج از صبی غیرممیز

  مرحوم سید در بحث نیابت حج، نیابت از صبیّ ممیّز و مجنون را صحیح دانسته است[1]، مرحوم آقای خویی نسبت به مجنون اشکال کرده است، ولی نیابت از صبیّ ممیّز را پذیرفته است و برای صحت آن به اقتضای شمول اطلاق ادله نیابت و عدم وجود مانع استدلال کرده است.[2] از عبارت مرحوم سید در عروه و کلام آقای خویی استفاده می شود که ایشان نیابت از صبیّ غیر ممیّز را صحیح نمی دانند. ولی حق این است که می توان برای صحت نیابت از غیر ممیز به صحیحه عبدالله بن سنان استدلال کرد. [3] أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ...

ملازمۀ قصر صوم و صلوة

بین روزه و نماز ارتباط مستقیمی وجود دارد[1]؛ بر اساس احکام فقهی، در هر مکانی که روزه ماه رمضان بر مکلّف واجب نباشد، نماز نیز شکسته است؛ و هر کجا نماز شکسته باشد، روزه گرفتن نیز صحیح نیست. در صحیحۀ معاویة بن وهب از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است: «وقتی نمازت شکسته شد، افطار می‌کنی؛ و زمانی که افطار کردی، نمازت را شکسته می‌خوانی»[2]. البته این حکم دو استثناء نیز دارد: الف) اماکن چهارگانه در اماکن چهارگانۀ مسجد الحرام، مسجد النبی، مسجد کوفه و حائر حسینی اگر چه وجوب روزه از گردن مسافر برداشته می‌شود، ولی در مورد نماز...