حق قسمت اختصاصی باکره و ثیب

هر گاه مردي، زوجه‏اي جديد اختيار كند، زوجه جديد خواه باكره باشد و خواه ثيب، داراي حق قسمی اختصاصي می‌باشد که مقدارش بيش از حق قسم معمولي است. اگر زوجه جدیده ثيب باشد حق قسم اختصاصي وی سه شب است و اگر باكره باشد در اختصاص هفت يا سه شب براي او اختلاف شده است. البته در وجوبی يا استحبابی بودن اصل اين حق قسم هم اختلاف شده است که با بررسی روایات و کلمات فقها به تبیین مقدار حق قسم و حکم آن پرداخته می‌شود.   اقوال فقهاء در مسأله مرحوم ابن براج در مهذب در دو قسمت، اين مسأله را متعرض شده است؛ ظاهر عبارت ایشان در قسمت اول حاکی از وجوب حق قسم است[1]، ولی در قسمت دوم حاکی از عدم وجوب آن است.[2] از کلام مرحوم كيدري در اصباح الشيعه استفاده مي‏شود كه زوج نمی تواند بيشتر از...

تصدّی ایجاب توسّط مرد

شکی نیست که مقتضای قاعده در عقد نکاح این است که موجب، زوجه باشد زیرا اوست که نفس خود را در مقابل عوض (مهر) به زوج اعطاء می­کند ولی بین فقهاء این بحث[1] مطرح است که آیا مرد می­تواند موجب باشد یا خیر؟ اقوال فقهاء در مورد جواز تصدّی ایجاب توسّط مرد نتیجۀ تتبّع در کلمات فقهاء اینکه هیچ یک از فقهاء صدور ایجاب از ناحیۀ مرد و قبول از ناحیۀ زن را جایز ندانسته‎اند و تمام مثال‎هایی که مطرح کرده‎اند، بر خلاف آن است؛ برخی از فقهاء از جمله مرحوم محقّق نراقی در کتاب‎ «مستند الشیعة»[2] فرموده‎اند که ‎ایجاب باید از ناحیۀ زن باشد و مرد حقّ انشاء ایجاب ندارد و همچنین مرحوم فاضل مقداد در کتاب ‎«التنقیح الرائح»[3] مسلّم دانسته‎اند‎ که ‎ایجاب باید از...

ضابطه عمد در جنایات

ضابطه عمد در جنایات

آنچه در ادامه می‌آید گفتاری از استاد معظم حاج شیخ محمد قائینی است که به تاریخ 8 آذرماه سال جاری در مدرسه فقهی امام محمد باقر(ع) ایراد شده است. در این گفتار ایشان موضوع بحث را یکی از مسائل مبتلابه برای جامعه بشریت مطرح نمودند که بحث درباره آن همیشه جایگاه خود را خواهد داشت. ایشان با اشاره به وجود معیار مشهور در مسأله، و ادعای اجماع بر آن، لزوم بررسی دقیق اجماع را متذکر شده و بر این مسأله تأکید دارند که با بررسی کلمات فقها مشخص می‌شود که چنین اجماعی و یا شهرت قدمائیه‌ای وجود ندارد.  حضرت...

شک در مانعیت موجود

یکی از مسائل شرعی مورد ابتلاء این است که گاهی در رابطه با اصل وجود مانع شکی نیست ولی شک در مانعیت مانع از رسیدن آب به پوست در هنگام وضو یا غسل می‌باشد.این مسأله خصوصا برای صاحبان مشاغلی همچون بنایی، نجاری، چسب کاری، مکانیکی، کشاورزی، نانوایی و... محل ابتلا است. در این گونه موارد سوال این است که آیا می‌توان استصحاب عدم مانعیت جاری کرده و وضو را تصحیح کرد؟  مرحوم سید یزدی در این باره چنین می‌نویسد: «إذا تيقّن وجود ما يشكّ في مانعيّته يجب تحصيل اليقين بزواله، أو وصول الماء إلى البشرة»[1] در تببین فتوای مرحوم...

جریان قاعده فراغ در فرض عدم التفات به عمل- 2

اشاره همانطور که در مقاله پیشین بیان شد در رابطه با عدم شرطیت احتمال التفات حین العمل به روایات مختلفی از جمله روایت حسین ابن بی العلاء[1] و صحیحه علی بن جعفر  استدلال می‌شود. چنانکه مشخص شد روایت حسین ابن  ابی العلاء دلالت بر قاعده فراغ ندارد. زیرا به مقتضای روایت مذکور عدم لزوم اعاده در فرضی است که نسیانِ تدویر انگشتر تا بعد از شروع نماز ادامه داشته باشد؛ در حالی که اگر قبل از آغاز نماز رفع نسیان شده بود اعاده واجب بود. به دیگر سخن جمله شرطیه «وَ إِنْ نَسِیتَ حَتَّی تَقُومَ فِی الصَّلَاةِ فَلَا آمُرُکَ...