اخذ قید قصد قربت در امر

امر تعبّدی امری است که سقوط آن مشروط به قصد قربت است. قصد قربت نیز به قصد امتثال امر تفسیر شده و همین منشأ جریان این اشکال معروف در امر تعبّدی گردیده که: در امر تعبدی قصد قربت معتبر است. قصد قربت به معنای قصد امتثال امر است و تا امری وجود نداشته باشد، امتثال امر نمی‌تواند وجود داشته باشد. پس  قصد قربت متوقف بر امر است. از سویی دیگر، خطاب به امر تعبّدی متوقّف بر تصوّر موضوع و متعلّق امر من جمله قصد امتثال امر است. در نتیجه خطاب به امر تعبّدی مستلزم دور می باشد. این اشکال در بیانی دیگر، به استلزام تقدیم ما یکون متأخّرا تقریب شده است.[1] پاسخ‌های مختلفی به این اشکال بیان شده که در این نوشتار تنها به تبیین و حلّ نقاط مبهم بهترین پاسخ پرداخته خواهد شد. پیش از...

بررسی دایره دلالت آیه «وَ لا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَ...

یکی از آیاتی که مشتمل بر حکم شرعی می باشد و فقهای عظام در باب نکاح با زنان مشرک و کتابی برای حرمت احداث نکاح یا بقاء نکاح بدان استدلال کرده‌اند آیه شریفه «وَ لا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ»[1] می باشد.[2] بنابر آنچه از مجموع کلمات[3] فقهاء و مفسران به دست می‌آید در آیه شریفه «وَ لا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ»[4] دوازده احتمال متصور است که در دایره دلالت آیه تأثیرگذار است. این دوازده احتمال ناشی از احتمالاتی است که در معنای «باء»، «عصم» و «کوافر» داده می‌شود، به این بیان که در «باء» دو احتمال داده می‌شود که برای الصاق باشد یا سببیت و در «عصم» نیز دو احتمال داده می‌شود که به معنای نکاح باشد یا اعتصام از...

بین الطلوعین روز است یا شب؟

بین الطلوعین روز است یا شب؟

از نظر فقهی آیا زمان بین طلوع فجر تا طلوع شمس جزء روز است یا جزء شب است؟ جواب این سوال محدوده روز را مشخص می‌‌‌کند، و در مسائلی مثل خیار حیوان، احکام حیض، مواقیت حج و .... راه گشا است. همچنین جواب به این سوال محدوده شب را نیز مشخص کرده، و در بحث تعیین نیمه شب و بحث پایان وقت نماز عشاء مهم است. زیرا اگر روز را از طلوع فجر بدانیم نیمه شب از مغرب تا طلوع فجر محاسبه می‌‌‌شود، و اگر روز را از طلوع شمس بدانیم نیمه شب از مغرب تا طلوع خورشید محاسبه...

موسع یا مضیّق بودن وقت نماز جمعه

یکی از مباحث مطروحه در فقه، که مورد کنکاش فقها، و محل اختلاف نظر آنها واقع شده است، مساله وقت نماز جمعه است. در این نوشتار به نحو اختصار به اقوال و ادله آنها در این مساله اشاره می­شود، و سپس به داوری بین آنها پرداخته می­شود.   اقوال در مساله قول اول: قائلین به این نظریه معتقدند وقت نماز جمعه مضیق، و از اول زوال است تا وقتی که نماز جمعه تمام شود. یعنی نمازگزاران باید به محض اینکه زوال شمس محقق شد، نماز را (البته همراه با خطبه­ها و اذان) شروع کنند، و حق تاخیر نماز جمعه...

تمایز مثبتات «مستصحب» از مثبتات «استصحاب»

حجیت یا عدم حجیت اصل مثبت هر چند عنوانی عام است، اما به طور خاص در بحث استصحاب مطرح شده است. پرسش در این بحث که از آن به عدم حجیت لوازم غیر شرعی اصول یا عدم حجیت مثبتات اصل نیز یاد می شود این است که آیا اصل عملی دارای اثر شرعی به واسطه امر عادی یا عقلی، حجت است؟  به طور کلی امر خارجی در قیاس با  مستصحب سه حالت دارد: گاه امر خارجی لازم مستصحب است (مثل استصحاب حیات زید و نتیجه گرفتن رشد موی او)، گاه امر خارجی ملزوم مستصحب است ( مثل استصحاب آتش و...