تمسک به عمومات تصدیق عادل برای تعدی از مرجحات منصوصه

جواز یا عدم جواز تعدّی از مرجحات منصوصه به غیرمنصوصه یکی از مباحثی است که در تعارض دو خبر بین اصولی‌ها مطرح است. آیا فقیه بعد از تساوی دو خبر حتی از جهت مرجحات منصوصه، باید به خبری که أقرب به واقع است، اخذ کند یا در اخذ به هر یک از دو خبر مخیر است یا باید هر دو را کنار بگذارد و یا در مواردی که احتیاط ممکن است، از باب احتیاط به هر دو عمل کند؟ اصولی‌ها در تعدی از مرجحات منصوصه به غیرمنصوصه با هم اختلاف دارند. برخی مانند صاحب کفایه[1]  و شیخ[2] تعدی را پذیرفته و برخی مانند محقق خوئی[3] ردّ کرده‌اند. مرحوم شیخ برای تعدّی به وجوهی استدلال کرده که به همه آنها اشکال شده است، ولی برخی از بزرگان[4] برای تعدی، به عمومات تصدیق عادل تمسک کرده‌اند که به نظر از حیث صناعی تمام است،...

بررسی حجیت اجماع مدرکی و محتمل المدرکی

  اجماع مدرکی و محتمل المدرکی در مقابل اجماع تعبدی قرار دارد. و آن عبارت است از اجماعی که استناد مجمعین یا احتمال استناد آنان به دلیلی لفظی یا عقلی وجود داشته باشد.  تبیین دلیل عدم حجیت اجماع مدرکی در کلمات قدما به جهت مبانی ایشان در حجیت اجماع، از حیث حجیت  فرقی بین اجماع مدرکی و تعبدی نیست. زیرا مبنای حجیت، چه قاعده لطف باشد و چه دخول امام و تشرف نزد ایشان، اجماع مطلقا حجت است. ولی طبق مبنای متأخرین که مبنای حجیت اجماع، حدس موافقت معصوم با مجمعین و کاشفیت آن از قول معصوم می‌باشد، حجیت اجماع مدرکی با مشکل مواجه می‌گردد. به‌گونه‌ای که برخی بزرگان همچون محقق خوئی[1] و شهید صدر[2]، یکی از شرایط حجیت اجماع را، عدم استناد یا احتمال استناد مجمعین به مدرکی شرعی یا...

حرمت خودکشی از منظر فقهی

حرمت خودکشی از منظر فقهی

حرمت خودکشی، از مسلمات فقه اسلامی به شمار می‌رود که همواره تمام فقیهان در طول تاریخ اسلام، فتوا به حرمت آن داده‌اند. آنچه در این یادداشت به آن پرداخته شده، پژوهشی پیرامون ادله فقها برای حرمت این عمل است. شناخت موضوع خودکشی مفهوم مبهمی ندارد تا نیاز به توضیح داشته باشد اما لازم به ذکر است که سبب خودکشی گاه ایجابی است؛ یعنی خودکشی مسبَّب فعل انسان است  مثل خوردن و نوشیدن سم، وصل کردن خود به برق، پرت کردن خود از یک بلندی و.... و گاه سلبی است؛ یعنی مکلف با انجام ندادن فعل یا عملی باعث مرگ...

وجه استدلال شیخ انصاری (ره) به روایت تحف العقول

شیخ انصاری(ره) در کتاب مکاسب محرمه ، چهار روایت را به عنوان اخبار عامه بحث مکاسب محرمه ذکر می‌کنند که مهم ترین آنها روایت تحف العقول(1) است. ایشان این روایت را مستند نظریات خود در بسیاری از مطالب قرار می‌دهد. بعضی از محققین مانند آیت الله خوئی (2) روایت تحف العقول را نه از حیث سند و نه از حیث متن ، قابل التزام نمی‌بینند. آنچه در این جستار به آن می‌پردازیم وجه تمسک مرحوم شیخ انصاری به روایت تحف العقول است . برای توضیح کلمات ایشان ، بحث را در دو مقام مطرح می‌کنیم :    •  مقام اول...

بررسی اسانید روایات حیل ربا - بخش دوم

در نوشته پیشین بیان شد که عمده روایاتی که در بحث حیل ربا محل نزاع است و تمسک به آن دارای اشکال است، روایات باب نهم از ابواب احکام عقود است که شیخ حر عاملی - رحمه الله- تعداد آن را هفت روایت می‌داند در حالی‌که به نظر می‌رسد  شش روایت بوده و غیر از روایت آخر، باقی روایات از نظر سندی قابل تصحیح می‌باشند. در این مقاله به بررسی محتوایی روایت فوق می پردازیم.   مضمون روایات از منظر کلی مضمون مشترک روایات این باب که در جلد هجدهم وسائل الشیعه ذیل «بَابُ أَنَّهُ يَجُوزُ أَنْ يَبِيعَ الشَّيْ‌ءَ بِأَضْعَافِ...