دلالت ترک استفصال بر اطلاق و شرایط آن

دلالت ترک استفصال بر اطلاق از جمله مواردی که فقها برای استفاده اطلاق بدان استناد می‌کنند، ترک استفصال است که متاسفانه با توجه به کاربرد معتنابه آن، در کتب اصول کمتر به تبیین حدود و ثغور آن پرداخته شده است. در بین فقهای امامیه، اولین فقیهی که به صورت گسترده از این قاعده بهره برده، علامه حلی می‌باشد[1] و اولین کسی که به توضیح و تبیین آن پرداخته، شهید اول در کتاب «القواعد و الفوائد فی الفقه و الاصول» است.[2] در اصطلاح ترک استفصال به مواردی گفته می شود که سوال سائل اطلاق و اجمال ندارد؛ بلکه نزد سائل جزئی و مبیَّن است، و مجیب در مقام جواب به آن، با وجود شقوق متعدد، استفصال نکند و تنها به یک پاسخ کفایت نماید. مثلا شخصی می‌پرسد: اگر من با لباس نجس نماز خواندم، آیا...

امکان و وقوع ترخیص در همه اطراف علم اجمالی

در خصوص منجزیت علم اجمالی در مقام ثبوت، سه دیدگاه مهم مطرح است: الف) دیدگاه مرحوم نایینی که معتقد است به جهت معلوم بودن جامع و شک در اطراف، ترخیص در جامع برخلاف ترخیص در برخی اطراف، ممکن نیست. لذا علم اجمالی نسبت به مخالفت قطعیه علت تامه است و نسبت به موافقت قطعیه مقتضی.[1] ب) دیدگاه مرحوم آقا ضیاء که متعلق علم اجمالی را واقع می‌داند؛ لذا آن را علت تامه برای وجوب موافقت و حرمت مخالفت قطعیه‌‌ می‌بیند.[2] ج) دیدگاه مرحوم محقق داماد که علم اجمالی را مقتضی وجوب موافقت و حرمت مخالفت قطعیه می‌داند. لذا در همه اطراف، می‌توان اصل جاری کرد.[3] طبق دو دیدگاه اول که ثبوتا جریان اصول در همه اطراف محال است، بحث اثباتی بی معناست؛ زیرا وقتی ثبوتا جریان اصول در همه اطراف محال...

پاسخ به شبهۀ «محمد عبده» در تطبيق آيۀ مباهله بر حضرت زهرا (س)

یکی از تقسیمات مهم و کاربردی در رابطه با عمومات و ادات آن، تقسیم به عام مجموعی و عام استغراقی(انحلالی) است. عام مجموعی، لفظ عامی‌است که مجموع افراد آن به یک باره موضوع حکم قرار می‌گیرد؛ یعنی حکم بر همه افراد به صورت مجموع و با هم بار می‌شود. به بیان دیگر، مجموع بما هو مجموع در حکم یک مجموعه واحد می‌باشد که امتثال آنها با هم و در یک زمان، مطلوب مولا است. تعیین مجموعی بودن یا استغراقی بودن نوع عام علاوه بر این که در نحوه سقوط و ثبوت حکم دخالت داشته، در تعیین مناسبات حکم و موضوع...

بررسی اسانید روایات حیل ربا

از جمله محرماتی که در دین مبین اسلام به شدت از آن نهی شده است رباست که در قرآن کریم کسانی را که مال ربوی می‌خورند به جنگ با خداوند و رسولش فرا خوانده است[1]و همچنین در روایات، با تعابیری خاص از آن نهی شده است. هشام بن سالم از امام صادق علیه السلام نقل می‌کند که یک درهم ربا اشد از هفتاد مرتبه زنا با محرم است.[2] همچنین از آن به گناه کبیره تعبیر شده است و استخفاف به آن را دخول در کفر بر شمرده‌اند وعمل کسی که مالی از ربا کسب کند قبول نمی‌شود و... .[3] در...

دانشجویان و مسأله نماز در غیر وطن

سید حسن شیرازی   مقدمه یکی از مسائل مبتلا به بسیاری از دانشجویان و طلابی که برای تحصیل به شهری غیر از وطن خود سفر می‌کنند این مسأله است که آیا دانشجویان می‌توانند در شهر محل تحصیل هم نماز تمام بخوانند؟ منظور از شهر محل تحصیل، شهری است که دانشجو یا طلبه، برای مدتی مجبور است در آن بماند. البته می‌توان با توجه به قصد ده روز، نماز را کامل خواند. اما وظیفه این افراد زمانی که برای کمتر از ده روز به شهر محل تحصیل خود مراجعه می‌کنند، چیست؟ آیا می‌توانند نماز را کامل بخوانند یا نمازشان شکسته است؟...