تأثیر فقه عامه بر فهم روایات خاصه

عباس نوری یکی از اموری که بر احكام صادره از معصومین(ع) به نحو عام یا خاص و حتی بر تبیین احكامی كه صادر نشده است، تأثیرگذار است، محیط عصر آن بزرگواران می‌باشد. محقق بروجردی درباره تأثیر فقه عامه بر احادیث امامیه، کلامی را مکرّرا بیان می‌‌داشتند که نقل این سخن گاه در نظر ابتدایی موجب استیحاش اهل علم می‌شد. ایشان می‌‌فرمودند: «أحادیث شیعه به منزله‌ی تعلیقه‌ای بر فقه عامّه است»[1]، یعنی اگر حکمی...

پژوهشی در مفهوم شناسی ماده(کره)

پژوهشی در مفهوم شناسی ماده «کره» و مشتقات آن   مقدمه : تغییر و تحولات رخ داده در رابطه با معانی واژگان و عبارات در گذشتِ زمان این نکته را به ذهن هر خواننده‏ای متبادر می‌کند که در تفسیر عبارات در وهله اول به مشابهت مفهومی کلمات در عصر تشریع و زمان‌های متاخر از آن ‏اطمینان داشته باشد. این نکته در مورد واژگان و ساختارهای متنوع روایی از اهمیت مضاعفی برخوردار می‌‏باشد. چه در طول...

اساسی‌ترین کارها در تمیز مشترکات

  اشتراک عنوان در کتب روایی به معنای استعمال تعبیری برای یاد کردن از راوی است که در خارج قابل انطباق بر دو یا چند مصداق باشد. این سبک کار به وفور در کتب روایی دیده می‌شود، و از آنجا که در عصور متأخر اعتبار روایات وابسته به اعتبار رجال سند شده و برخی از مصادیق عناوین مشترک افرادی ناشناخته یا غیر قابل اعتماد بوده‌اند، مساله «رمزگشایی از عناوین مشترک» از دیرباز مورد توجه و بحث محققان و فقهاء قرار گرفته است. ضمن اینکه شناسایی مصداق این گونه عناوین در بسیاری مواقع سبب شناسایی راوی قبل و بعد از...

بـررسی دلالت تـرک استیضاح بر عموم

 [1]ترک استیضاح از مباحثی است که کمتر در کلمات اصولیون به آن پرداخته شده است و از جمله کسانی که بین متأخرین در این موضوع مطلب دارد شهید صدر است که ایشان هم تحت عنوان «سرایت اجمال سوال به جواب» بحث را مطرح فرموده‌اند[2]. بنابراین مناسب است به این بحث توجه بیشتری شود تا زوایای مختلف بحث روشن شود. تبیین ترک استیضاح و تفاوت آن با ترک استفصال در روایاتی که در پاسخ به سوالات صادر می‌شود، گاه سائل از يك قضيّه‌ی شخصيّه سؤال مي‏كند، مثلاً مي‏پرسد مرجع تقليد من از دنيا رفته، آيا مي‏توانم بر تقليد از او...

«عرفی نبودن استخدام در ضمیر»

  استخدام آن است که از مرجع ضمیر، یک معنا و از خود  ضمیر، معنای دیگری اراده شود؛ به عنوان مثال  در بیت زیر إذا نزل السماء بأرض قوم‏               رعيناه و إن كانوا غضابا   مراد از «السماء» باران بوده ولی مراد از ضمیر در «رعیناه» «گیاهان» می باشد. همچنین نوع دیگری از استخدام در جایی است که در کلام، عامی ذکر و به دنبال آن ضمیری به صورت متصل یا منفصل آورده شود ‏که طبق قرائن خاص، این ضمیر به بعضی از افراد عام برگردد، نه به همه افراد عام؛ برای مثال، در آیه شریفه: ‏‏﴿وَالْمُطَلَّقاتُ یَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ...