جمع بین روایات روزه مسافر در روز

روایات درباره مسافری که در روز ماه رمضان از وطن خارج می شود بسیار مختلف است. در این نوشتار درصدد جمع بین دو دسته از آنها هستیم که رابطه‌اشان عام و خاص من وجه است. دسته‌ای که بین قبل از ظهر و بعد از ظهر تفصیل داده و حکم به افطار قبل از ظهر و اتمام بعد از ظهر کرده است و دسته‌ای که بین تبییت نیت در شب و عدم تبییت نیت تفصیل داده و حکم کرده که اگر مسافر در شب قصد سفر کرده وظیفه‌اش افطار است و اگر قصد سفر نکرده وظیفه‌اش اتمام است. توضیح اینکه در مقام دو صحیحه حلبی[2] با منطوق و صحیحه محمد بن مسلم[4] دلالت می...

ادامه مطلب...

اشکال به تعین ارجاع به میت توسط حی در غیر از مسئلۀ تقلید

قریب به اتفاق فقها در مسئله بقای تقلید بر میت اعلم، بر این عقیده‌اند که در خصوص این مسئله، ابتدا باید نظر مرجع حیّ را پرسید که بقای بر میت اعلم چه حکمی دارد، جایز است یا واجب و یا حرام؟ روی مبنای فقهای سابق که حکم مسئله دو احتمالی بود، احتمال وجوب تقلید از میت اعلم و جواز تقلید از وی، اصل جواز نسبت به حیّ مسلم است و نسبت به میت دوری و قهرا در این مسئله باید به حیّ رجوع کرد، شبیه به وجوب و جواز تقلید ابتدایی از اعلم که عقلا باید در این مسئله به اعلم مراجعه شود و تکلیف را روشن کند که آیا تقلید اعلم...

ادامه مطلب...

چارچوب حقوق زوجۀ کتابیه

برخی از فقهیان، ازدواج با زنان اهل کتاب را جایز می‌دانند. حال بنا بر جواز این ازدواج، آیا تمام حقوق زوجیت برای چنین زوجه‌ای ثابت می‌شود؟[1] اثبات جمیع حقوق برای زوجۀ کتابیه  به نظر فقیهانی چون شهید ثانی در قواعد[2] و دیگرانی چون محقق کرکی[3] و کاشف اللثام[4]، تمام حقوق زوجیت برای زوجۀ کتابیه ثابت است. دلیل این حکم اصل ثبوت حقوق زوجیت برای هر زنی است که عنوان زوجه بر او صدق کند. همان‌‌گونه که ادلۀ حقوق زوجه نیز مطلق است و هر زوجه‌ای که در چارچوب شرع ازدواج با او صحیح باشد را شامل می‌شود؛ حتی زوجۀ کتابیه....

استثنا از جواز نیابت از مکلف زنده در عبادات

نیابت از مکلف زنده در عبادات واجب مثل نماز، روزه و... جایز نیست[1]؛ چراکه صحت عبادات مبتنی بر وجود امر شارع است و امر شارع به خود مکلف متوجه است؛ نه شخص دیگری به جای او؛ بنابراین امتثال امر، به واسطۀ عمل شخص دیگری حاصل نخواهد شد. البته این حکم یک استثنا دارد: استثنا از حکم عدم جواز نیابت از زنده تنها در حج است که می‌توان از مکلف زنده نایب شد؛ البته به شرط آنکه مانعی از انجام حج برای مکلف وجود داشته باشد؛ مثل مریضی، یا حضور دشمنی که باعث ایجاد ترس از حفظ جان برای مکلف باشد...

زمان مخصوص رمی جمرات و یک استثنا از آن

رمی جمرات در شب جایز نیست. این حکم مورد تصریح فقهای شیعه قرار گرفته است؛ سید مرتضی، سلار، ابوالصلاح، ابن حمزه، علامه در ارشاد، تحریر [1] به این حکم تصریح کرده‌اند و به نظر شیخ طوسی، حتی اگر حج‌گزار در طول روز موفق به انجام این واجب نشد، در روز بعد قضا می‌کند، ولی شب رمی نمی‌کند.[2]  دلیل این حکم، روایات است. بررسی دلیل مسأله در این رابطه دو دسته از روایات وارد شده‌اند: دستۀ اول: وقت از طلوع تا غروب آفتاب است. روایاتی همچون صحیحۀ منصور بن حازم و ابو بصیر از امام صادق علیه السلام که می‌فرماید: أَبُو...

ابراهیم بن مهزیار

:::

یکی از رواتی که به صراحت مورد توثیق یا تضعیف قرار نگرفته «ابراهیم بن مهزیار اهوازی » برادر[1] «علی بن مهزیار» است ولی به نظر ما او ثقه بوده[2] و برای اثبات وثاقت او دو راه وجود دارد:

راه اول: نقل کتاب او توسط «محمد بن عبدالجبار»

بنابر نقل نجاشی[3] کتاب «ابراهیم بن مهزیار» را «محمد بن عبدالجبار» که از اجلاء ثقات[4] است نقل می‌کند[5] و نقل کتاب قرنیۀ اعتماد بر راوی است.

راه دوم: عدم استثناء از رجال نوادر الحکمه

کتاب معروف «محمد بن أحمد بن یحیی بن عمران اشعری» به نام «نوادر الحکمه» قبل از کتاب شریف کافی مرجع شیعه بوده است، ولی با وجود این که مولف ثقه و معتبر بوده به دلیل اینکه درباره مؤلف «یروی عن الضعفاء» وارد شده، سه نفر از نقادین حدیث یعنی مرحوم ابن ولید، مرحوم صدوق و مرحوم ابو العباس سیرافی اسناد این کتاب را مورد بررسی قرار داده و حدود به سی نفر را از راویان «نوادر الحکمه» را از استثنا کرده و آنها را نامعتبر دانسته‌اند[6] که نتیجه‌اش این است که بقیه مشایخ او این کتاب، معتبر بوده و روایات آنها قابل عمل است.

یکی از مشایخ «محمد بن احمد» که استثنا نشده «ابراهیم بن مهزیار» است، لذا او قابل اعتماد دانسته شده و روایاتش قابلیت عمل را دارد.[7]

جدای از این دو راه برای اثبات وثاقت «ابراهیم بن مهزیار» مدائحی[8] نیز در وصف او وارد شده که موید وثاقت اوست[9].

نتیجه اینکه به نظر می‌رسد  با توجه به این قرائن، می توان وثاقت  «ابراهیم بن مهزیار» را ثابت دانست.

 



[1]«و روی کتب علی بن مهزیار أخوه إبراهیم‏» رجال النجاشی، ص: ۲۵۴

[2]حـج، اعمال منی، ذبح الهدی

[3]« له کتاب البشارات، أخبرنا الحسین بن عبید الله قال: حدثنا أحمد بن جعفر قال: حدثنا أحمد بن إدریس قال: حدثنا محمد بن عبد الجبار، عن إبراهیم به» رجال‏النجاشی ص:??، رقم: ??

[4]«محمد بن عبد الجبار و هو ابن أبی الصهبان قمی ثقة» رجال‏الطوسی ص ۳۹۱

[5]صوم، سـال اول، جلسه ۷۸ - مفطرات صوم (جماع)

[6]«۹۳۹ - محمد بن أحمد بن یحیی بن عمران بن عبد الله بن سعد بن مالک الأشعری القمی أبو جعفر کان ثقة فی الحدیث. إلا أن أصحابنا قالوا: کان یروی عن الضعفاء و یعتمد المراسیل و لا یبالی عمن أخذ و ما علیه فی نفسه مطعن فی شی‏ء و کان محمد بن الحسن بن الولید یستثنی من روایة محمد بن أحمد بن یحیی ما رواه عن محمد بن موسی الهمدانی أو ما رواه عن رجل أو یقول بعض أصحابنا أو عن محمد بن یحیی المعاذی أو عن أبی عبد الله الرازی الجامورانی أو عن أبی عبد الله السیاری أو عن یوسف بن السخت أو عن وهب بن منبه أو عن أبی علی النیشابوری (النیسابوری) أو عن أبی یحیی الواسطی أو عن محمد بن علی أبی سمینة أو یقول فی حدیث أو کتاب و لم أروه أو عن سهل بن زیاد الآدمی أو عن محمد بن عیسی بن عبید بإسناد منقطع أو عن أحمد بن هلال أو محمد بن علی الهمدانی أو عبد الله بن محمد الشامی أو عبد الله بن أحمد الرازی أو أحمد بن الحسین بن سعید أو أحمد بن بشیر الرقی أو عن محمد بن هارون أو عن ممویه بن معروف أو عن محمد بن عبد الله بن مهران أو ما ینفرد (یتفرد) به الحسن بن الحسین اللؤلؤی و ما یرویه عن جعفر بن محمد بن مالک أو یوسف بن الحارث أو عبد الله بن محمد الدمشقی. قال أبو العباس بن نوح: و قد أصاب شیخنا أبو جعفر محمد بن الحسن بن الولید فی ذلک کله و تبعه أبو جعفر بن بابویه رحمه الله علی ذلک إلا فی محمد بن عیسی بن عبید فلا أدری ما رابه فیه لأنه کان علی ظاهر العدالة و الثقة. و لمحمد بن أحمد بن یحیی کتب منها: کتاب نوادر الحکمة و هو کتاب حسن» رجال‏النجاشی ص ۳۴۸

[7]صوم، سـال اول، جلسه ۷۸ - مفطرات صوم (جماع) و کتاب: صوم، سال: اول(۸۶-۸۷)، جلسه: ۷۸

[8]رجال الکشی، ص: ۵۳۱ و معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال، ج۱، ص: ۲۷۸

[9]صوم، سـال اول، جلسه ۷۸ - مفطرات صوم (جماع)

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی